Rachunki z roku 1868. Rok 3 (Kraszewski Józef Ignacy)
Strona 84
Symptomy te prasowe są prawie zawsze zapowiedzią nowej klęski.
Nic nas już zresztą dziwić nie może, takeśmy przywykli do tego, że co despotyzm Mikołaja szanował, radykalizm Aleksandra II. obala z uśmiechem i bez względu na następstwa.
Zapewne u góry zdawać się to musi heroicznem, wielkiem; jest jakiś pozór siły i planu w takiem wywracaniu na nice odwiecznego porządku, w tej transformacji bezwzględnej — ale polityka chłodniejsza nieco, mniej namiętna, oświecona dziejami nigdyby tak ryzykownych prób nie doradzała.
Kilkakroć w ciągu roku szerzyły się pogłoski o zmianie systemu, o powstrzymaniu exterminacji, ale na samą wieść o tem, na odgłos, że są Moskale pragnący zgody z Polakami, dzienniki wybuchały ironicznym śmiechem i trzęsły się z gniewu! Ale któżby znowu uwierzył, żeby się Moskwa na coś podobnego zdobyć mogła!
 
*** *** ***
Szły tedy centralizacja i rusyfikacja swoim trybem, popierane gorąco, bądź co bądź; reformy administracyjne, zniesienie osobnej kancelarji dyplomatycznej, dyrekcji spraw wewnętrznych, w końcu nawet komisji sprawiedliwości, która się jednak do czasu utrzymała.
Najważniejszym z tych ukazów i najgłośniejszym, ostatecznie orzekającym wcielenie Królestwa do cesarstwa, był podpisany dnia 1. Lipca 1868. W nim powołując się na poprzedzający z dnia 28. Marca 1867. r. cesarz nakazał zwinąć komisją spraw wewnętrznych i zapowiedział zrównanie Królestwa pod administracyjnym względem z Cesarstwem.
Myśl główną, całego systemu wyrażają, motywa ukaz poprzedzające:
"W ukazie naszym do rządzącego senatu wydanym d. 28. Marca 1867. oznajmiliśmy wolę naszą przyjęcia Środków ( ! ) dla zupełnego zlania gubernij Królestwa Polskiego z innemi częściami naszego państwa i w tym celu zwinięcia wszystkich centralnych władz rządowych w Królestwie, z poddaniem miejscowych w każdym wydziale zarządów pod zawiadywanie właściwych ministerstw. "
Ukaz ten zwijając dyrekcji spraw wewnętrznych, wprowadzał nowy zupełnie porządek (nieład raczej), odejmował znaczną część atrybucji namiestnikowi,
www.ew-art.pl