związkami użyźnić. Polityczną, jego skazówkę następcy uważali za prawo...
Czyż żywioł rosyjski, czy może słowiański język cerkiewny zdolnym jest do skutku doprowadzić taki proces wyrównania? Gdyby ono było kiedykolwiek fizycznie wykonalnem, musiałoby przecież przychodzić chyba bardzo powoli, nie na drodze nagłej rosyjskich podbojów, i z pomocą żywiołu wyższego oświatą, nie za pomocą tak ograniczonych sił duchowych, jak są. te, któremi rozporządza Moskwa. Nigdy jeszcze żywioł niższy duchowo nie zdławił trwale wyższego, praca jego nadaremna, a wiedzie tylko do osłabienia własnego.
Jeżeli moskwityzm chce się gwałtem oczyścić ze wszystkiego co nabył od Niemców lub wziął z cywilizacji zachodniej, natenczas stanie się wielkiem serem, mogącem rywalizować z Mongolją i Bucharją i t. d."
Rusyfikacja niemieckich prowincji rozpoczęta później, prowadzona słabiej, będąca do pewnego stopnia tylko pozorną, nie daje się porównać ze środkami gwałtu i przemocy, jakich użyto na Litwie szczególniej, w Rusi wołyńskiej i Królestwie.
Będziemy mówić o niej przebiegając smutne dzieje ubiegłego roku; — tu należy tylko skorzy stać z bardzo trafnych uwag "Dziennika Poznańskiego," wykazującego wpływ polityki moskiewskiej na pruską i dotknąć przynajmniej zajmującej paralelli, dowodzącej, że żywioł polski nawet po za granicami Rosji winien Moskwie poniesione klęski i prześladowania.

Powtórzym tu za utalentowanym publicystą ciekawe fakta i daty.
Pierwsze aresztowania polityczne w Poznańskiem między 1820. a 1826. r. odbyły się na rekwizycję władz i komisji śledczych moskiewskich.
Książę Antoni Radziwiłł z namiestnictwa odwołany, w skutek powstania 1831.
Naznaczenie Flotwell'a, inaugurację nowego systemu, nie czemu innemu, tylko następstwom wypadku w Polsce przyznać należy.
W r. 1833., emisarjusze wysiani do Rosji, ściągają na Księstwo odjęcie prawa wyboru landratów i naznaczenie obwodowych komisarzy rządowych.
W r. 1863. znoszą gimnazjum w Trzemesznie za udział w polskiem powstaniu części uczniów
jego.
W roku 1864. minister sprawiedliwości hrabia Lippe odsądza Polaków od urzędowania w Księ stwie i Prusach zachodnich, w skutek nowego powstania.