Rachunki z roku 1868. Rok 3 (Kraszewski Józef Ignacy)
Strona 40
i każe wołać o pokój, choćby upokorzeniem okupiony. Analogja położenia jest uderzająca... skutki też podobne być mogą.
Barbarzyństwo wprawdzie nie wygląda tak jak za Atylli, nosi białe rękawiczki i używa perfum Guerlin'a ale w sercu jest tak dzikie jak tamte... i dziksze może, systematycznie bowiem z zasady zrzekło się uczucia ludzkiego...
*** *** ***
Nie mamy potrzeby wyliczać drobnych faktów które są koniccznemi następstwami usposobienia umysłów w Rosji; najbardziej zajmującem, najcharakterystyczniejszem jest ten sam stan i objawy wybitne nowego żywota państwa...
Dziennikarstwo zachodnie pojęło całą ironją tego rosyjskiego wniosku filantropji pełnego, domagającego się, ażeby wśród wojny nie używano kul eksplodujących... !!! Zebrała się międzynarodowa komisja, która deliberowała nad tem w chwili, gdy dwakroć sto tysięcy wygnańców polskich, odartych z własności, z głodu, pod knutem kałmuków i baszkirów kona w Sybirze... Na usta nie jednego myślącego człowieka propozycja wywołała
uśmiech ironiczny, gorzki... bolesny. Potrzeba było popisać się z miłością łudzi... tym, co dobijali rannych na pobojowiskach, katowali ich w więzieniach i dopuszczali się występków w dziejach okrucieństw nieznanych!
Te kule eksplodujące obeszły całe dziennikarstwo europejskie ze stosownym komentarzem... ruszano ramionami, uśmiechano się... szydzono..: Zdawałoby się to wymyślonem na urągowisko... Należy wszakże do historji.
*** *** ***
Obok nich postawićby można obrazy Sybiru, katorgi, umęczonej Litwy, więzień, etapowych domów i pielgrzymki krzyżowej dzieci naszych!!
Ale po co iść tak daleko, dość powtórzyć obraz jaki kreślą korespondenci... już ułaskawionych Polaków... umierających z głodu w Warszawie, dość powtórzyć co piszą o pobycie braci naszych w Petersburgu. "Mnóstwo żon i matek, pisze naoczny świadek, przyjechało do Petersburga starać się o przeniesienie mężów i synów. Nie potrafię opisać tego piekła, które tu przechodzą za życia te nieszczęśliwe kobiety; po największej części są