dzieci przemocą i dawanie komunji przez wybijanie zębów. —
Ale dziennik formalnie przeczył, aby kiedykolwiek religję prześladowano!!!
Tak samo podobno Watujew w Rzymie, pomimo faktu zesłania tylu biskupów, pozamykania kościołów, wszystkich skandalów i gwałtów, o których Rzym był uwiadomiony — śmiał przeczyć przed kardynałem Antonellim, ażeby się podobne sceny w Rosji dziać miały, a w ostatku składał je na indywidualne wybryki urzędników nierozważną gorliwością powodowanych,... których w tak ogromnem państwie uniknąć było trudno...
Kardynał Antonelli mógł jako dowód złożyć własne ich dzienniki, które wiele podobnych przygód opisywały.
Z tej drogi oburzającej gwałtu, rząd widać zejść zamierzył, lękając się fanatyzmu, który mógł prześladowaniem wywołać. Nie jest to zmiana programmu, ale środków; wprowadzenie moskiewszczyzny do kościoła sankcjonowane przez Rzym, w ciągu kilku lat wszystko pocichuteńku dokona.
Kwestja ta, dla nas religijna, dla nich jest tylko państwową.
Jakie są w Rosji na teraz usposobienia, jakie

panują idee, poświadcza i dziennikarstwo i najwymowniej zjazd w Bernie, na którym reprezentanci młodej Moskwy, Wyrubów i Bakunin wnieśli by uznać, iż Boga niema, aby im nie przeszkadzał w troskliwem pielęgnowaniu świata i przerabianiu go wedle nowej metody.
Wyrubowowi, Bakuninowi wtórowała w tej heroicznej wyprawie przeciwko bóstwu — kobieta...
Taki jest stan umysłów, takie usposobienie w literatach, umysłowych wodzach, profesorach, pisarzach... trudno potem by interes religji poszanowany był i zrozumiany.
Nic niebezpieczniejszego, jak widzimy, nad wybryki narodu, który zamiast dopracowywać się powolnie cywilizacji po długiem zacofaniu, bierze ją gotową, połyka chciwie i naturalnie dla pokrycia swych zastałości chwyta się doktryn krańcowych.
To właśnie jest położenie Moskwy niedojrzałej a zarozumiałej, i od barbarzyństwa wprost trafiającej na socjalizmy, które nie są czem innem, tylko barbarzyństwem pod formą nową i niby cywilizowaną...
Jako najdokładniej sformułowujący postulała, nihilistów moskiewskich, podajemy tu programm ich