Dziś tylko posłuszeństwo nie należy do samego cara, ale musi powodować się fanatyzmem ogółu i niby panującą ideą nową.
Jak Wułajew wbrew przekonaniom (o wiele będąc łagodniejszym od ogółu) musiał rękę przykładać do prześladowań, tak następca jego Timaszew (który może równie jasno widzi, do czego ten szał prowadzi) — akomodować mu się przecież nie omieszka. —
Dla nas w tem zmiany nie ma; położenie Polski pozostaje czem było, programm spełnia się nieubłaganie dalej; a najświeższe expektoracje Katkowa przypominają, że żywioł polski musi być zniesionym z oblicza ziemi... Uczucia osobiste panującego godzą się w tem z przekonaniami ogółu i opinją dzienników.
Najłaskawsi gotowiby może Polaków przypuścić do praw człowieczeństwa, ale o równouprawnieniu narodowem, żaden Moskal słyszeć nie chce.
W tem położeniu jedynym naszym ratunkiem, jeśli się na cywilizacyjnem stanowisku nauką, wiedzą, światłem, charakterem utrzymać potrafiemy; nie przechwalając się, nie wynosząc, milcząc ale stając potrzebnemi i pracując gorliwie.
Mimo moskiewskiej buty i zarozumiałości, ha łasu, wrzaw gazeciarskich, Moskwa jest zacofaną, nieumiejętną, zdemoralizowaną, nie zdolną, do tej organicznej pracy, o której my wiele mówiemy.

ale mało też dotąd dokazaliśmy.
Bądźmy pracowitsi, rozumniejsi, uczciwsi, a silniejsi być musiemy.
Nie potrzeba do tego ani intryg, ani spisków, ani propagand, ani planów, najrozumniejszy Moskal do wielu rzeczy jest niezdolnym zupełnie, na wiele jeszcze jak kret ślepym się rodzi; w dodatku ma wrodzone lenistwo, męczy się lada dłuższą, pracą, potrzebuje używać, rozrywać się, próżnować (zdaje mu się, że to do jego przywilejów zwyciężcy należy).
Dla nas wady jego powinny być skazówka i nauką, my na nie, niestety, rachować musiemy, bo tam gdzie nic szlachetniejszego, z chorobą i zepsuciem liczyć się jest musem... Nie stworzyliśmy tej sytuacji, ale ją, wypotrzebować powinniśmy.