jest... i patrząc na nią nikomu anioł na myśl nie przychodzi...
Narzekaliśmy na zepsucie XVIII. w. — moralniejsi teraz jesteśmy daleko, — ale one grzesznice umiały pokutować... a nasze ani sercem zgrzeszyć, ani łzami odpokutować nie są zdolne.
Regularnie chłodna odbywa się, spowiedź, bilans sumienia; płaci się Panu Bogu małe dłużki i serce śpi odrętwieniem spowite, nie mając nawet wiary poczucia.
Małżeństwo jest kontraktem i spółką — wychowanie nudną pańszczyzną, życie kupiecką książką o podwójnej rachubie, prowadzoną wedle wszelkich reguł sztuki.
Jeśli na tę lodowate postać przy wdziej ecie i przyzwoity pozór, i religijne robrony i rańtuchy, będziemy mieli istotę, w której nie ma kropli poezyi, która kobietą być przestała. Jest to nowy jakiś fabrykat XIX. wieku, patentowany i wygodny... ale nie ładny...
Nikt też dziś nie szaleje dla kobiety, stosunki są, inne; jest z niej miły towarzysz, dobry chłopiec, istota powszednia bez wdzięku i uroku.
Wie każdy, że tam ideału nie ma co szukać, bo pewno nie znajdzie. Dla tego poezji, fantazji,

niespodzianki, nawet serca odrobiny prędzej kto pójdzie po ciemnych kątach prosić, niż u tej perfumowanej lalki, która cała jest malowana, krochmalona, lakierowana, a pod cudzemi jej włosami, cudzą, cerą, pożyczanemi zębami, wywatowanemi wdziękami... Bóg wie co się kryje, oprócz niezawodnego skeletu. Usta te nie przemówią prawdą, uczuciem, życiem, uśmiechają się prawidłowie, krzywią wedle reguł... a co się w duszy dzieje — nikt nie wic.
Wydać się z jakiemś uczuciem byłoby gorzej niż niedorzecznością, bo nieprzyzwoitość popełnić. —
Nie powinny się potem dziwić te panie, że starzy i młodzi uciekają od nich w najgorsze towarzystwa, gdzie znajdują choć pozór jakiegoś dzikiego życia i szału... coś co poezją przypomina...
Tu woń jej na długo uleciała — i pusto i martwo i smutno na tym świecie nie-Bożym...