Rachunki z roku 1868. Rok 3 (Kraszewski Józef Ignacy)
Zobacz też:
Strona 17
Prędzej można wszakże było przebaczyć owe słabości i serca obłędy, niż ten dzisiejszy rozum zimny, z którym się sprzedają bez uczucia lada Moskalowi, lada starcowi zgrzybiałemu, lada majątkowi lub tytulikowi. W obłędach uczucia można było dopatrzyć wiary w szlachetność człowieka, w ideał jakiś, któremu często poświęcało się za wiele, ale z pobudek szlachetnych — dziś, poświęca się wszystko, bez czucia, bez wiary — dla chleba, dla próżności, dla imienia, dla pozycji.
Z boleścią przychodzi to zapisywać na kartach dziejowych, co nie jest naszym wyłącznie produktem, ale jakiegoś prądu ogólnego. — Symptom ten wystygnięcia kobiety, nie jest czysto polski — jest europejski, aleśmy go nazbyt posłuszni duchowi wieku przyjęli pośpiesznie...
Kobieta XIX. wieku w Polsce, do kobiety XVIII, wieku, do matrony XVII., do niewiasty XVI., do białogłowy XV... jak niebo do ziemi niepodobna.
Ze wszystkich typów szeregiem stojących przed nami, najmniej poetycznym, najmniej niewieścim, naj... brzydszym jest współczesny.
Kobieta dzisiejsza ma w sobie tyle męzkiego,
ile potrzeba, by ją to wstrętliwą uczyniło; niewieściego zachowała tyle tylko, ile jej potrzeba ażeby się przefrymarczyć mogła... Umysł jej nie wiele zyskał (czy zyskał? pytanie) a serce prawie całe zginęło.
Anioł opiekuńczy ów... zdaje dziś dzieło miłosierdzia na płatnych zastępców — boi się powalać rączek, które już cygara i cygarety zbrukały... lęka się nieprzyjemnej woni ubogiej izby... chociaż stajnię lubi; uśmiecha się pogardliwie na widok nędzy, utrzymując, że jałmużna nierozważna, sercowa może być do próżniactwa zachętą!
Tyle zna ekonomii politycznej nowej, aby nią od starej nauki chrześcijańskiej się opędzić...
Dzieckiem jeszcze nie bardzo szanuje rodziców, radaby się uwolnić co prędzej; panienką waży i spekuluje na swe wdzięki, aby się sprzedać korzystnie; zamężną panią znudzona wcześnie, bałamuci się ostrożnie, ziewając, bez serca; rozwodzi przez rachubę. — Matką, nie lubi dzieci i oddala je od siebie, bo jej przeszkadzają, bo ją nudzą, bo we Francyi dzieci się nie pokazują nigdy... Na starość! pozostaje — jedyna pociecha dewocja, bezik i preferans.
Ciemny to obraz — ale oryginały wizerunków
www.ew-art.pl