a tego dobić się nie możemy, jak poszanowaniem prawa i rozpowszechnieniem idei prawa, której idea rewolucyjna jest przeciwnicy zaciętą.
Coraz jaśniej, co dzień wyraźniej zarysowuje się stosunek sympatyczny rewolucji do nihilizmu i radykalizmu moskiewskiego. Już to samo ostrzedz by nas powinno, że rewolucja przyjaciółką Polski być nie może.
Idea polska jest ideą prawa i sprawiedliwości, postępu normalnego i sprawiedliwego, stopniowego, historycznego; idea moskiewska z krańcowego despotyzmu jednego... przechodzi do despotyzmu mas; jest to w jej naturze.
Idea polska szanuje jednostkę, rewolucja i Moskwa ja, poświęca dla idei państwa lub socjalizmu — idea polska stawi poszanowanie swobody człowieka, wiary, własności najwyższej, idea moskiewska nie umie poszanować nic, nie uznaje powagi żadnej, nie rozumie wiary nad urzędową i własności nad zbiorową, państwową, gminną.
Wszystkie te idee wspólne są Moskwie z rewolucją, a antypatyczne nam. — Dla tego z każdym dniem rozdział między rewolucją a nami szerszym się staje, widoczniejszym, antagonizm gorętszym.
 

Obok tych dwóch idei, a jaśniej mówiąc w pośrodku między skrajnym ultramontanizmem a rewolucją radykalną, czerwoną, krwawą, moskiewską, stoją ludzie środka, ludzie przekonań umiarkowanych, ludzie prawdziwego postępu opartego na przeszłości i tradycji.
Przy tych nieochybnie jest prawda i z niemi będzie przyszłość, ale na dziś położenie ich — najsmutniejsze. Są to męczennicy skazani na to, aby w pośrodku dwóch obozów, od obu ostrzeliwani, ginęli od dwóch nieprzyjaciół. Zarówno nienawidzi ich skrajny absolutyzm podpierający się kościołem i dogmatem jak rewolucja skrajna, marząca o prawie ludzkości zarzynania się dla utopij niemożliwych. — Widzą oni obu stron słabości i fałsze, zmuszeni są do walki z obiema, a idąc samopas, nie mają siły do niej.
Złożone z ludzi dobrej wiary stronnictwo owo pośrednie cierpi, posuwa się powolnie, a jeśli co wywalczy nawet, zasługa mu nie będzie przyznaną... przywłaszczy ją sobie ktoś przodujący z jednego lub drugiego obozowiska.
W stronnictwie tem, liberalnem zwanem, którebyśmy partja porządku i miary nazwać gotowi, naj umiej jest pozornej siły, najtrudniejsza organizacja jakakolwiek i działanie zbiorowe.