Rachunki z roku 1868. Rok 3 (Kraszewski Józef Ignacy)

• Strona główna

(Strona 1) " Z ROKU 1868.RACHUNKI przez B. Bolesławitę.    All is true. Rok trzeci. Poznań. Nakładem Księgarni Jana Konst. Żupańskiego. 1869.   Ludziom dobrej woli przesyła   Autor. "

(Strona 2) " I. WSTĘP. "Krytyką narody rosną" powiedział Stuart Mill, którego zdanie położyliśmy na czele "Rachunków" ostatnich. Jestto prawdą niezaprzeczoną, — ale, rosną krytyką tylko narody zdrowe i silne; słabe i rozkładające się,..."

(Strona 3) " szkodzi, że nas zbezczesczono, że poważniejsi nawet pisarze ze studencką zarozumiałością, z osobistych pobudek rzucali na nas w błoto powalanym kamieniem? Nam? jest to niemal chlubą, ale jakżeż smutnym symptomem dla kraju i czasu ta..."

(Strona 4) " odstręczyła nas, chociaż nie zrzekamy się w przyszłości wykonania jej... si diis placet. Najlepszą odpowiedzią byłoby zestawienie wszystkich krytyk w jeden snopek, a największą, karą dla utalentowanego pisarza, jak Stan. Tarnowski,..."

(Strona 5) " W ogólnym stanie jej przez rok ostatni nie zaszła zmiana widoczna, silna na lepsze... nie dźwignęliśmy się wcale, a co najgorzej umysłowy, naukowy nasz upadek coraz jest wyrazistszym...   *** *** *** Nie całą winę smutnego stanu..."

(Strona 6) " Padamy dziś nie tyle od ucisku srogiego, bezprzykładnego nieprzyjaciół, jak raczej pobici własną bronią znowu, brakiem cnoty... hartu, potęgi ducha... Z tego to upadku naprzód podźwignąć się byłoby obowiązkiem naszym, lecz cóż..."

(Strona 7) " Ani kamienie wszakże, lecące z Przeglądu polskiego, ani cuchnące błoto Narodówki nie boli dla dobrej sprawy; naraża się na nie z ochotą, choćby na chwilę miały pierwsze ranić, a drugie powalać. Nie może to skłonić do pobłażania..."

(Strona 8) " a rozlaniu się w plugawstwo. W epokach zdrowych i potężnych, mieliśmy ludzi istotnie wielkich i społeczność czującą zdrowo siebie spotęgowaną w nich; — teraz nie mamy tych wielkości, coby wiodły za sobą i zawojowywały... ale..."

(Strona 9) " Dziś z powodu prześladowań od władzy świeckiej, z powodu nacisku doktryn nowych, kościół rzymski uczuł snać potrzebę innej, silniejszej, bardziej skupionej organizacyi, i ztąd powstała doktryna ultramontańska, naprzód na zachodzie,..."

(Strona 10) " Jest wiec użyteczny przynajmniej jak wróbel, który wytępia owady, chociaż sam pszenicę wypija. Nie stoimy tu w żadnym z nim antagonizmie, nie zapuszczamy się w obliczanie możliwych skutków jego, wierząc w to, że pewne idee krańcowe..."

(Strona 11) " W istocie według nich tolerancja nie jest cnotą ale występkiem, miłość ojczyzny grzechem; zaniedbanie praktyk pewnych dla czynów miłosierdzia usterkiem i t. p. Ultramontanie są, za karą. śmierci, za rządem z łaski Bożej, za..."

(Strona 12) " Swobody należne człowiekowi wywalcza się z daleko większą pewnością i mniejszemi ofiarami na innych drogach, innemi środkami, nie stawiając na kartę porządku społecznego wszystkich wiekowych nabytków cywilizacji. Urok jaki miały dla..."

(Strona 13) " a tego dobić się nie możemy, jak poszanowaniem prawa i rozpowszechnieniem idei prawa, której idea rewolucyjna jest przeciwnicy zaciętą. Coraz jaśniej, co dzień wyraźniej zarysowuje się stosunek sympatyczny rewolucji do nihilizmu i..."

(Strona 14) " Z natury ludzi składających ten dział społeczny, z samoistności ich ducha płynie, że się z ofiarą, przekonań w całość homogenjalną zbić nie mogą. Każdy ma pewne indywidualne odcienia w pojęciu celu i środków, w zrozumieniu..."

(Strona 15) " przymiotnik), a nawet w duchowieństwie się rekrutują. Rozproszeni są apostołowie przyszłości a skazani umiarkowaniem swojem na to, by prozelitów nie zyskiwali. Sam człowiek pracą własną i mocą osobistą przychodzi do tych przekonań,..."

(Strona 16) " dla nas stworzone. Poeta powiedział żeśmy i po największych stratach głupi... Nigdy naród straszniejszych klęsk nie doznał żaden, jak my w tych latach, nigdy żaden dotkniętym nie był boleśniej w najdroższych uczuciach swoich, w..."

(Strona 17) " Prędzej można wszakże było przebaczyć owe słabości i serca obłędy, niż ten dzisiejszy rozum zimny, z którym się sprzedają bez uczucia lada Moskalowi, lada starcowi zgrzybiałemu, lada majątkowi lub tytulikowi. W obłędach uczucia..."

(Strona 18) " tych mamy przed sobą; oszczędzamy nawet wybitniejszych rysów, których domyślić się łatwo. Gdzie nie ma serca, króluje fantazja, a z nią gra niebezpieczniejszą, niż z biednem serduszkiem. W tem życiu kobiety naszych czasów, smutnem,..."

(Strona 19) " jest... i patrząc na nią nikomu anioł na myśl nie przychodzi... Narzekaliśmy na zepsucie XVIII. w. — moralniejsi teraz jesteśmy daleko, — ale one grzesznice umiały pokutować... a nasze ani sercem zgrzeszyć, ani łzami odpokutować..."

(Strona 20) " że mniej więcej wyraźnie odbija się we wszystkich Polski dawnej prowincjach. A im życie bujniej gdzie się rozwija, tem symptom ten dobitniejszym się staje. W dawnej Polsce niezaprzeczenie życie polityczne, społeczne, życie per..."

(Strona 21) " Prąd szlachecki jest konserwatywny, katolicki aż do zaparcia zupełnie swobody, prąd mieszczański jest liberalny, chłodny, utylitarny ze wszystkiemi epoki defektami i przymiotami, jak pierwsi mają wady i cnoty przeszłości... Bóg uchowa..."

(Strona 22) " do tak zastraszających znak gangreny przedśmiertnej! Czy ta nasza nieszczęśliwa Polska, której losy są we własnym jej ręku, potrafi się dźwignąć, czy — umrzeć musi? Tego pytania zadać sobie nawet przed niewielą laty nikt nie..."

(Strona 23) " II. POLSKA I MOSKWA. I. W systemie rządowym, ani w postępowaniu z Polską, ani w ideach przyjętych za zasady przez kierowników wewnętrznej polityki państwowej, żadna nie zaszła zmiana stanowcza w ciągu ubiegłego roku...."

(Strona 24) " Na to potrzebaby energiczniejszej woli, jaśniejszych pojęć, lepszych znajomości historycznych warunków bytu państw, a naostatek pracy wytrwałej, trudu którego sobie nikt nie zadaje w tych sferach. Natomiast rewolucja i socjalizm bez..."

(Strona 25) " rodziny i małżeństwa począwszy, zapowiadający zagładę — uchodzą w Moskwie za koryfeuszów przyszłości. Ażeby tu być reformatorem nie trzeba ani wiele rozsądku, ani nauki, dosyć zuchwalstwa i cynizmu.Śmieli ci pijonijerowie..."

(Strona 26) " —   *** *** *** Kto dziś właściwie rządzi tem państwem ogromnem pod imieniem autokraty, który z wielu wpływami rachować się musi, nie widzimy jasno. Siły różnej natury przeciwważą się i krzyżują" wszystko tu jeszcze w..."

(Strona 27) " rozległego nakazywał by inną politykę, obliczenie się z siłami i czasem, ale radykaliści młodzi nie wątpią o niczem, a zresztą rachują bardzo przebiegle, że ucisk przez nich wywołany, nie na ich pójdzie barki. — Wiedzą oni..."

(Strona 28) " podobny) zostanie ona w każdej chwili trudnej groźbą" kulą u nogi i przeszkodą do czynu...   *** *** *** Dwa te prądy, z których pierwszy rewolucyjny daleko jest silniejszym i przemagającym, gdy konserwatywny, europejski, ledwie..."

(Strona 29) " w postępowaniu ten sam kierunek, choć ze zmniejszoną siłą... Doświadczenie kilkuletnie z Polską, które doprowadziło tylko do ruiny i chaosu, opamiętywa niektórych, przecie pożądanych skutków zdaje się innym. Rozumować tu,..."

(Strona 30) " — Wiedzą oni dziś dobrze, iż miodowe miesiące sojuszu są świetne i słodkie, ale następstwa też obliczyć umieją. — Historja zaborów Moskwy jest wiele mówiącą, a dziś po obejściu się z Polską, łudzić się poszanowaniem..."

(Strona 31) " i działa. Ale to, co Kątków nazwał współudziałem ogółu w sprawach państwa, jest doskonałym pretekstem rządowi do składania własnych robót na inicjatywę prywatną. Wiadomo dobrze, iż w Rosji ani pieniędzy zbierać, ani ich..."

(Strona 32) " Dziś tylko posłuszeństwo nie należy do samego cara, ale musi powodować się fanatyzmem ogółu i niby panującą ideą nową. Jak Wułajew wbrew przekonaniom (o wiele będąc łagodniejszym od ogółu) musiał rękę przykładać do..."

(Strona 33) " łupież i rabunki na polu religijnem i cała walka z katolicyzmem do niczego nie prowadzą. — Katolicyzm od wieków jest silnie zorganizowany, ma miljonową armją poświęconych aż do zgonu ludzi, jest patiens, quia aeternus. Od dawna..."

(Strona 34) " do przejednania się pozornego z katolicyzmem i przetłumaczenia go na język moskiewski. W ten sposób katolicyzmowi otwarto drogę szeroko do zyskiwania prozelitow w Rosji. — Zaprzeczyć temu niepodobna. Fakt ten nietylko dla Polski jest..."

(Strona 35) " obie wiary są jedną... iż różnic w nim istotnych nie ma, wyda się przekonywającym. Odpadnięcie miljonów od katolicyzmu i przejście do prawosławia będzie tylko kwestją czasu. Następstwa są nieobliczone i będą straszliwe, jeśli..."

(Strona 36) " nie czekając pozwolenia z Rzymu. Wspomniemy o tem na swojem miejscu. Doniosłości tego faktu nowego, niespodziewanego, a dziś stanowczo już przez rząd wprowadzonego w życie — nie potrzeba dowodzić; jest w nim wszakże pewne uznanie się..."

(Strona 37) " dzieci przemocą i dawanie komunji przez wybijanie zębów. — Ale dziennik formalnie przeczył, aby kiedykolwiek religję prześladowano!!! Tak samo podobno Watujew w Rzymie, pomimo faktu zesłania tylu biskupów, pozamykania kościołów,..."

(Strona 38) " cynicznie ogłoszony w szwajcarskim dzienniku Band, który urosł z berneńskiego kongresu: "Chcemy duchowej, ekonomicznej, socjalnej i politycznej wolności ludu. I. Duchowa wolność mass ludu jest bezwzględną koniecznością, skoro ich..."

(Strona 39) " Chcemy bezwzględnej wolności dla wszystkich narodów, rosyjskich czy nie rosyjskich, a dziś uciśnionych przez carskie panowanie Wszech Rosji; oraz wolności dla każdego, żeby sobą, mógł rozporządzać i żyć wedle własnych popędów,..."

(Strona 40) " i każe wołać o pokój, choćby upokorzeniem okupiony. Analogja położenia jest uderzająca... skutki też podobne być mogą. Barbarzyństwo wprawdzie nie wygląda tak jak za Atylli, nosi białe rękawiczki i używa perfum Guerlin'a ale w..."

(Strona 41) " to osoby niegdyś zamożne, przywykłe do wygodnego, nawet miękkiego życia; dziś z żadnemi lub małemi zasobami, przedają, ostatnią łyżkę srebrną, futro, pamiątki rodzinne i jadą do Petersburga bez rekommendacji, bez znajomych, i..."

(Strona 42) " Uczy się czasem brytany do ścigania i rozszarpywania Negrćw, ale ofiarą ich i sam nauczyciel paść może. Rozboje, olbrzymie kradzieże skarbu, oszustwa, rabunki, są na porządku dziennym, cóż mówić o grzechu powszednim, o tej..."

(Strona 43) " części i Europie. Z razu był to tylko protest kobiety uciśnionej w rodzinie, obrażonej straszliwą rozpustą mężów. Zapragnęły obaczyć bliżej ziemię nieznaną, o której z takiem uniesieniem mówili ich mężowie i młodzież..."

(Strona 44) " zagnieździła się arystokracja moskiewska. Ztamtąd począł się dyletantyzm, ztamtąd powstały pierwsze trawiaty, ztamtąd wyszły pierwsze naśladowczynie loret paryskich. I należy oddać im sprawiedliwość, że przyswoiły sobie..."

(Strona 45) " " Straciwszy wstyd niewieści, zapomniawszy o obowiązkach, które na nie włożyła natura, zapomniawszy o granicy, która swobodę oddziela od rozpasania, rzuciły się one i na pole nauki i polityki, bo pierwsza dawała możność..."

(Strona 46) " bronić Niemców nie mogła i nie może, ażeby się do reszty nie zdyskredytować. Nienawiść ku Niemcom starą już jest i wkorzenioną, po części może upowodowaną, w części przesadzoną, bo i tę odrobinkę cywilizacji powierzchownej,..."

(Strona 47) " związkami użyźnić. Polityczną, jego skazówkę następcy uważali za prawo... Czyż żywioł rosyjski, czy może słowiański język cerkiewny zdolnym jest do skutku doprowadzić taki proces wyrównania? Gdyby ono było kiedykolwiek..."

(Strona 48) " Oprócz wyszczególnionych tu wybitniejszych faktów, autor nie mógł a zapewne nie chciał dobadywać się, ile razy tajemne dyplomatyczne rekwizycje wprost domagały się podobnych środków, niejako do nich zmuszały; ile razy działanie..."

(Strona 49) " Popularność też Moskali zyskuje z każdym dniem, chęć przypodobania się im wzrasta; w dziennikarstwie żarciki z Polaków i ich nudziarstwa na porządku dziennym — górą, Mongoły... Na to nie ma ratunku... moda ta jak inne, przyszła..."

(Strona 50) " II. Żadna z części składowych dawnej Polski nie została zapomnianą w męczeństwie, ale palma cierpienia należy — Litwie. Dla czego się na nią szczególniej wysiliła tak zajadle gorliwość ofiarników? — zapewne iż czuła tu ducha..."

(Strona 51) " Tu, język wyklęty na ulicy, wywołany z użycia, skazany na zapomnienie — panuje sam jeden, a gorącą, wiarą w Najśw. Pannę Ostrobramską odżywiają się gasnące serca. I żyje Litwa nasza pod popiołami i gruzem, aby kiedyś w swym..."

(Strona 52) " wyludniały. Bratnia sercem Polsce, różniła się ona wszakże od niej siłą charakteru; Litwin był i jest mniej wymownym, skromniejszym powierzchownie, nie tak się popisującym z sobą, oszczędniejszym w życiu powszedniem, umiarkowańszym..."

(Strona 53) " Chcieć zniszczyć wszystko co polskie na Litwie, było to zgładzić ją całą, zburzyć a na nowo zaludniać, jak to zresztą w niektórych miejscach na próbę uczyniono, wypędzając osady całe — zastępując je Moskwą. Liberalni..."

(Strona 54) " Wejrzmy bliżej w stan tego kraju, którego statystykę urządową tak nam przedstawiają źródła moskiewskie pod koniec 1865. r. W gubernjach wileńskiej, kowieńskiej, grodzieńskiej, mińskiej, witebskiej i mohilewskiej, czyli dawnem w...."

(Strona 55) " progymnazjum w Telszach zniesiono zupełnie. — (W Nowogródku było zapisanych 144 uczniów). Przewidywać można, iż za temi nowe jeszcze kasaty nastąpią, — gdy gdzieindziej liczba szkół wzrasta, tu się ona, zgodnie z dążnością..."

(Strona 56) " charakteru ludności wpłynąć nie może. Nauczyciel jest więcej jednym szpiegiem w miasteczku i więcej jedną do tuczenia gębą. W reformatorskich zachciankach, nawet istotnie gorliwych, przy największym wysiłku prawo postępu stoi na..."

(Strona 57) " Ale w takim razie pocóż tyle zachodu? popi by mogli przyjąć katolicyzm zarówno. Parcie na duchowieństwo pozbawione w większej części pasterzy i odcięte od Rzymu było ogromne, tem groźniejsze, że do niego apostatów lub kandydatów do..."

(Strona 58) " Tymczasem lud niespokojny obozował w kościele i na cmentarzu — płakali... Dwudziestu ludzi wymknęło się z tego tłumu potajemnie do Wilna, biegnąc prosić gubernatora o ocalenie świątyni. Wiedząc, że aresztowani być mogą,..."

(Strona 59) " Skutkiem tego była uchwała, natychmiast rozpoczynająca się urzeczywistniać, wyrugowania z agend i nabożeństwa wszystkiego polskiego i litewskiego, a zastąpienia języków tych moskiewskim. Myśl ta, przyjęta u góry, wykluła się..."

(Strona 60) " użytek publiczny, archeologiczne muzeum litewskie. — Potwierdzono przy tem rodzaj towarzystwa mającego się zajmować dziejami i starożytnościami Litwy, nie wyłączając epoki polsko-litewskiej, która w istocie stanowiła najgłówniejsze..."

(Strona 61) " — Ale tu położenie Głowackiego stawało się coraz mniej znośnem. W skutek ciążących na nim podejrzeń i zarządzonej rewizji, odkryto papiery, korespondencje, dowody stosunków czynnych. — Łagodnie jeszcze postąpił sobie rząd..."

(Strona 62) " Podwójnemi sztrofami okładani byli nieszczęśliwi cudzoziemcy, którzy przypadkiem wymówili słowo polskie... Litwa stała się chaotycznem więzieniem pod jego rządami, łupionem bezkarnie przez oprawców. Ale w końcu, mimo tych zasług i..."

(Strona 63) " Ten brzmi dosłownie tak: "Zakazuje się użycie polskiego języka: we władzach rządowych, w ogólności w interesach służbowych, w kościołach, teatrach, klubach i innych zgromadzeniach, tudzież i na ulicach przy tłumie ludu. — W tym..."

(Strona 64) " Jedna Norddeutsche Allgemeine Zeitung, ministerjalna stanąć miała odwagę w obronie Potapowa, boć w Prusiech, mimo pozornej języka tolerancji, nie wiele z nim lepiej. W Księstwie i Prusach Zachodnich na kolejach, na poczcie, po banhofach,..."

(Strona 65) " tłuszcza, w imię swojego poświęcenia dla ojczyzny, rwała grosz na wsze strony bezwstydnie. Potapów więc był zmuszony zorganizować administracją. — Zadanie to trudnem było nad miarę. Dziennikarstwo czujne z Katkowem na czele, gotowe..."

(Strona 66) " 1831. konfiskatę poprzedzały komisje likwidacyjne i płacono długi legalne. Tu zabierano, sprzedawano, nie troszcząc się o nic, prócz jednego tego, aby delikwentowi nic nie pozostawić. Wszelkie sposoby odarcia go były tolerowane, byle cel..."

(Strona 67) " Wiadomo zaś, że sprzedać jej inaczej, jak prawosławnemu nie dozwala prawo. Spłacane kontrybucje doszły sum bajecznych, były majątki, które w nich dwa razy swą wartość zapłaciły. Na pięć miljonów dusz, wynosiły do dwudziestu..."

(Strona 68) " Jest coś w naturze zachowawczego, jakieś prawo tajemnicze, które staje na straży zagrożonego bytu i dzieją się cuda... Społeczeństwo uciśnięte nabiera sił nieobliczonych. Duch jego się spotęgowuje, w zdrowe części narodu wstępuje..."

(Strona 69) " III. Po wypadkach 1863 — 64. r., jednakie środki przedsięwzięte zostały przeciwko polskim mieszkańcom w wszystkich prowincjach zabranych; różnią się one tylko o tyle, o ile natura krajów i charakter miejscowy wymagają. Jakkolwiek..."

(Strona 70) " Moskale dopomagali chętnie do jej wzrostu, chociaż w nienawiści wspólnej lud Lacha łączył z Moskalem i stawił na równi. — Kijów był, zwłaszcza w przededniu wypadków ostatnich, gniazdem agitacji małorosyjskich, a potem..."

(Strona 71) " W czasie już rozpoczynających się agitacji tych współcześnie z wyprawą krymską, włościanie w kijowskiem ruszyli się dopominając swobód dawnych kozaczych, a ruch ten miał to w sobie szczególnego, że tłumy powstające nie okazały..."

(Strona 72) " W mało-rosyjskiej poezji, znajdzie się Lach a pan czasem groźnym a strasznym, a Moskal w niej występuje, jako istota nikczemna, fałszywa, wstrętna, naznaczona właściwem piętnem spodlenia.   *** *** *** Po wypadkach 1863 — 64...."

(Strona 73) " Za to działanie przeciwko możnym posiadaczom rozległych dóbr na Podolu, Ukrainie i Wołyniu, nieco było utrudnione przez ich zamożność i stosunki, przez dawne znajomości w Petersburgu i przyjaźnie z Moskalami, ale i tych przecie nie..."

(Strona 74) " siebie, rodziny i ludzi, którzy się z nim łupieżą dzielili. Tak za cenę, śmieszną, dochodzącą ledwie rocznych intrat dawniejszych zmusił do sprzedarzy ogromnych dóbr Jaroszyńskich (Sieniawa, N. Konstantynów i t. d. ) tak zrujnował..."

(Strona 75) " spytał go wprzód, czy jest poddanym austrjackim, nim mu krzesło ukazał. Obejście się z kobietami było równie ubliżające i wzgardliwe. Był też Bezak jako godny rezprezentant cywilizacji moskiewskiej i ducha czasu, ulubieńcem prasy,..."

(Strona 76) " — Jeśli parafja (jak się to często zdarza) leżała na granicy dwóch gubernji, ciała zmarłych nawet przewieść bez osobnego dozwolenia na cmentarz nie było wolno. A gdyby w niedostatku katolickiego cmentarza, pogrzebiono je na..."

(Strona 77) " Niektórzy z najgorliwszych apostołów, małorosyjskiej odrębności, posługiwali czynnie rządowi przeciw Polsce i przeciwko samym sobie, przyjmując ideę unifikacji państwowej, której się stali narzędziami w Kijowie i Warszawie...."

(Strona 78) " się musi cywilizacyjnem narzędziem. Zamożność prowadzi do złagodzenia obyczajów, do łatwiejszego stykania z ludźmi sfer innych — słowem cywilizuje.   *** *** *** Przebąkiwano w tym roku o zamysłach rządu stworzenia w Kijowie..."

(Strona 79) " Okręg naukowy kijowski z uniwersytetem liczy zakładów naukowych 89. Gymnazja kijowskie liczą uczniów 600 (z tych prawosławnych 445, katolików 139, lutrów 10, żydów 6). W całym okręgu naukowym uczących się 2340!! mężczyzn, 527..."

(Strona 80) " powtarzające się, dowodzą przeciwnie, i kłam jej zadają.Środki użyte przeciwko Polsce, nie były nigdy ani zbyt mądre i głęboko obmyślane, ani też skuteczne; instynkt nadawał im kierunek więcej niż rachuba. W czasie jednego..."

(Strona 81) " Brakło tylko urodzonego za naszych czasów pojęcia, że barbarzyństwo moskiewskie jest jakąś formą nowej, odrębnej cywilizacji słowiańskiej na zaraniu i że z niego ma się narodzić jakiś nowy porządek dla świata. Od lat więc sta..."

(Strona 82) " Rdzeń został całym i zdrowym... Gdzieindziej o nas samych tego powiedzieć nic możemy...   *** *** *** Zapowiedziane wcielenie Królestwa polskiego do do cesarstwa, chociaż dla niezmiernych, technicznych, że tak powiemy, trudności w..."

(Strona 83) " Mówiliśmy lat poprzednich, ile dla rozwiązania spójni kraju, powynajdywano w łonie Polski odrębnych narodowości, dzieląc ludność Królestwa na Mazurów, Rusinów, Litwinów, Niemców, Żydów, i tyleż oddzielnych tworząc instytucji..."

(Strona 84) " Symptomy te prasowe są prawie zawsze zapowiedzią nowej klęski. Nic nas już zresztą dziwić nie może, takeśmy przywykli do tego, że co despotyzm Mikołaja szanował, radykalizm Aleksandra II. obala z uśmiechem i bez względu na..."

(Strona 85) " który został rodzajem jenerał-gubernatora, a dał władzę większą, gubernatorom. W stanie rzeczy panującym w Rosji, ta decentralizacja na korzyść gubernatorów, przy centralizacji petersburgskiej otwierała nowe wrota arbitralnościom, a..."

(Strona 86) " lada pozorami, a jawną, niechęć nawet poczytujemy za pokrywkę tajonej sympatji. Nikt na pewno nie wie, czy ukaz ten dał powód do jakich porozumień dyplomatycznych; mówiono o mającym wyjść okólniku księcia Gorczakowa, tłumaczącym,..."

(Strona 87) "   *** *** *** Zamierzono też i reformę sądownictwa, w duchu ukazu 23. Września 1864. roku i 24. Lutego 1865. r., aby przy przekształceniu sądownictwa w Królestwie Polskiem mieć ciągle na uwadze zbliżenie go do prawodawstwa..."

(Strona 88) " Nie wątpiemy, iż komitetowi urządzającemu i ta reforma, zacierająca ślady przeszłości, wielce do smaku być mogła, ale wykonanie jej przedstawiałoby dziś zbyt wiele, nawet materjalnych trudności, które prędzej niż moralne względy..."

(Strona 89) " pozostała całą, chociaż nowemi rozporządzeniami starano się jej polski nadwerężyć charakter. Dziś już, mimo to, co istnieje, plan w przyszłości widoczny, stopniowo wprowadzane wykłady mają zamienić ją na uniwersytet rosyjski i..."

(Strona 90) " Na wydziale prawa i administracji o prawo nauczania ubiegał się Henr. Hoffmann mag. prawa i adm. Złożył rozprawę "pro venia legendi." "Pogląd na charakterystykę własności ziemskiej u narodów słowiańskich." Rozprawa ta przyjętą..."

(Strona 91) " Dotąd wykłady, z wyjątkiem języka rosyjskiego, literatury i historji, były zresztą w języku polskim i łacińskim; zapowiedziano jednak zmianę stopniową. W Styczniu ogłoszoną została prelekcja wstępna p. Kopyłowa w sposób..."

(Strona 92) " Dnia 9. Maja po południu czytał po raz pierwszy profesor Wejnberg, w obecności tych samych znowu urzędników i świata mundurowego. Osądzono go dosyć pochlebnie, gdyż trzymał się on ogólnych na literaturę poglądów, umiarkowanym był,..."

(Strona 93) " Ale warto posłuchać, jak się w tym przedmiocie wyraża publicznie z ironją pewną, minister oświecenia publicznego Tołstoj, który we Wrześniu zwiedzając Warszawę, przyjmowany uroczyście w szkole głównej, powiedział mowę..."

(Strona 94) " nie wywierają żadnego wpływu, i mogą, im wierzyć bez sprawdzenia chyba stangreci fiakrów, którzy nie mając co robić, w oczekiwaniu na najmującego, czytają te bajeczne utwory. Kto chce zrozumieć słowiański byt, ten powinien wyrzec..."

(Strona 95) " Głęboko poważając stan naukowy, nie mogę okazać większego dlań szacunku jak przez zupełną otwartość. Władza, którą mam zaszyt sprawować, nie potrzebuje żadnych tajemnic; w niej wszystko dzieje się jawnie (!) i przytem od..."

(Strona 96) " należy wątpić bardzo, ażeby się kto na to odważył. — We wstępie petenci wyrażają, naprzód, iż mowa Tołostoja, który Królestwo uważa już jako część państwa moskiewskiego, nieopisane sprawiła we wszystkich oburzenie. Dalej..."

(Strona 97) " Następują narzekania na ucisk religji i duchowieństwa i przeszkody stawiane katolikom do dopełnienia obowiązków wiary, o czem nieco obszerniej; o zamykaniu kościołów, wznoszeniu cerkwi i przymusowej rusyfikacji kraju. Petycja dosyć..."

(Strona 98) " Gdy na Litwie pierwsze poczyniono kroki o wprowadzenie języka moskiewskiego do rytuału kościelnego, i nie odnosząc się do Rzymu, myśl tg zaraz w wykonanie wprowadzono, Dziennik Warszawski urzędowy umieścił artykuł, przebieg tej sprawy..."

(Strona 99) " strzegając "aby przed wydrukowaniem podległy jak najściślejszej cenzurze. " Wszystko się spełniło z lekkomyślnością i pośpiechem zwykłym, książek rozeszło się zaraz dwa wydania (rozkupionych z ciekawości przez samych Moskali) a..."

(Strona 100) " Sprawy kościelne szły jak inne, rozwiązywano je wedle formuły ogólnej samowolą i gwałtem; niekiedy niezręcznie się z nich tłumacząc lub otwarcie nawet przyznając do obojga. Wiadomo powszechnie, że jeszcze za metropolity..."



Spis treści: 1-100 | 101-200 | 201-300 | 301-400 | 401-500 | 501-600

www.ew-art.pl